آخرین مطالب

مدیرکل نشر بانک مرکزی :

ثبت 11 میلیون تقاضا برای صدور دسته‌چک بانک

ثبت 11 میلیون تقاضا برای صدور دسته‌چک

  بزرگنمایی:


به گزارش اخبار مالی، با گسترش تعداد چک‌های برگشتی و اعلام آمارهای مرتبط با آن از سوی بانک مرکزی، سیاستگذار پولی به این فکر افتاد که اصلاح قانون چک را در دستور کار قرار داده و زمینه‌ای را فراهم آورد که با راه‌اندازی یک سامانه، نظارت دقیق‌تری بر روند صدور چک‌های بانکی و رسیدگی به دعاوی مرتبط با آن صورت گیرد. در واقع، هدف نهایی سامانه‌های طراحی شده از سوی بانک مرکزی از جمله چکاوک و سایر زیرسامانه‌های مرتبط با آن از جمله صیاد و سامانه استعلام پیامکی افزایش اعتبار چک در سطح جامعه، کاهش آمار چک‌های بلامحل و کاهش آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی ناشی از افزایش صدور چک‌های برگشتی بوده است.

پس از راه‌اندازی سامانه چکاوک از خردادماه سال 1394 و رونمایی از طرح ملی صیاد در 28 شهریور ماه سال 1396 و راه‌اندازی موفق آن به همراه اصلاح رویه و روال صدور دسته چک و یکسان‌سازی مولفه‌ها و خصیصه‌های محتوایی و امنیتی چک در شبکه بانکی، آمار حاکی از بهبود فرآیند صدور، پذیرش و پردازش چک و کاهش درصد چک‌های برگشتی است. مسعود رحیمی، مدیر کل ریالی و نشر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ر به سوالات ما پاسخ داد که از نظرتان می گذرد:

سوال: چک بانکی همواره از جمله ابزارهای تبادل مالی در کشور بوده که طرفداران خاصی را داشته است؛ اما متاسفانه به دلیل برخی مشکلاتی که در حوزه کسب و کار طی سال‌های اخیر رخ داده است، طی برهه‌ای از زمان ارزش و اهمیت خود را تا حدودی از دست داد. در شرایط کنونی، اهمیت و جایگاه چک در جامعه به ویژه باتوجه به تحولات بانکداری الکترونیک به چه صورت است؟

- مسعود رحیمی: چک به عنوان یکی از اسناد تجاری، به علت رواج و سهولت مبادله تبدیل به یکی از پرطرفدارترین سندهای تجاری و ابزار معامله در ایران شده است. بر اساس آمارهای رسمی بانک مرکزی، سهم ارزش مبادلات انجام شده با چک از کل تراکنش‌های غیرنقد، همواره افزایشی بوده و با 5.9 واحد درصد افزایش از 22.4 درصـد در سال 1395  به 28.3 درصد در سال 1397 رسـیده و روند مذکور نیز نشـان می‌دهد در کنار توسعه سایر ابزارها و سامانه‌های پرداخت، ابزار چک همچنان به‌ عنوان ابزاری مهم جایگاه خود را در مبادلات حفظ کرده است.

* بانک مرکزی در این زمینه چه اقداماتی را انجام داده و ساماندهی چک هم اکنون در چه مرحله‌ای قرار گرفته است؟

- بانک مرکزی موازی با سیستم‌های موجود در حوزه نظام نوین پرداخت در کشور نظیر «ساتنا»، «پایا» و «شتاب»، با شناسایی نقاط ضعف و کاستی‌های فرآیند اجرایی چک، به‌منظور ارتقاء این ابزار پرداخت غیرنقدی سنتی مهم (به علت مزیت امکان پرداخت وجه معین در تاریخ آتی)؛ سیستم انتقال تصویر چک  (چکاوک) را طراحی کرد. با عملیاتی‌شدن سامانه چکاوک به‌عنوان زیرساخت پردازش نظام‌مند الکترونیکی چک که در خرداد ماه 1394 تکمیل شده است، عملیات پایاپای چک‌های عادی، رمزدار و تضمینی صرفاً از طریق سامانه مزبور انجام می‌شود. در واقع، هدف نهایی سامانه چکاوک و سایر زیرسامانه‌های مرتبط با آن از جمله صیاد و سامانه استعلام پیامکی افزایش اعتبار چک در سطح جامعه، کاهش آمار چک‌های بلامحل، کاهش آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی ناشی از افزایش صدور چک‌های برگشتی بوده است.

* سوال اصلی اینجا است که آیا با اقداماتی که بانک مرکزی انجام داده، آیا به صورت عملیاتی و واقعی، بهبودی در جایگاه چک و روند آمار چک‌های برگشتی حاصل شده است؟

- طبق بررسی‌های صورت‌پذیرفته، تعداد چک‌های برگشتی در سال 1378 بالغ بر 2.63 میلیون برگ بوده که با شیب صعودی، این رقم در سال 1390 به 6.37 میلیون برگ رسیده است و این آمار حاکی از رشد 142 درصدی تعداد چک‌های برگشتی طی دوره مورد بررسی است. همین امر گواه بر ضرورت ایفای نقش بیشتر بانک مرکزی جهت ساماندهی به حوزه پرداخت با چک است. در همین راستا بانک مرکزی با یکسان‌سازی طرح، محتوا و ارتقا مولفه‌های امنیتی چک به منظور افزایش اعتبار آن از طریق ابلاغ شیوه‌نامه اقلام اطلاعاتی و محتوای فنی چک‌ها در بهمن ماه سال 1395 و از سویی دیگر اعتبارسنجی دقیق اهلیت دارنده دسته چک در زمان صدور، براساس قوانین و مقررات و سوابق مندرج در سامانه‌های اطلاعاتی اعتباری (چک برگشتی و تسهیلات و تعهدات) با رونمایی از طرح صیاد در شهریور ماه سال 1396 گام برداشت. همچنین با راه‌اندازی سامانه پیامکی از مهرماه سال 1397، امکان دریافت اطلاعات از سوابق چک برگشتی صادرکننده چک را برای ذینفعان مهیا کرد. در نتیجه این اقدامات نسبت تعداد و مبلغ چک‌های برگشتی در چکاوک از 14.3 و 19.9 درصد در اسفند 1395 به ترتیب به 8.8 و 9.4 درصد در اسفند 1397 رسیده و همچنین سهم چک‌های وصولی در مقایسه با چک‌های برگشتی از کل چک‌های مبادله‌ای با شیب تندی در حال افزایش است.

* مهم‌ترین دلایل بهبود وضعیت چک‌های برگشتی را چه می دانید؟

- بررسی روند نسبت چک‌های برگشتی در چکاوک نشان می‌دهد؛ استقرار تدریجی سامانه صیاد در شعب بانک‌ها کاهش تعداد و مبلغ چک‌های برگشتی را به صورت محسوس به دنبال داشته است. لذا می‌توان به اهم اقدامات اخیر بانک مرکزی که در کاهش نسبت چک‌های برگشتی مؤثر بوده‌اند، اشاره کرد که بر این اساس، اعتبارسنجی دقیق صادرکننده دسته چک از طریق صیاد و عدم پذیرش درخواست‌های دارای سوابق اعتباری سوء است؛ به این معنا که بر اساس اطلاعات اخذ شده در سال 1397 بیش از 11 میلیون درخواست صدور دسته چک در این سامانه ثبت شده که از این میان 5.2 درصد آن تائید نشده است. در عین حال، عدم ارائه دسته‌چک به حساب‌های مختلف فرد در یک بانک نیز از جمله دیگر مواردی است که باید به آن توجه کرد؛ چراکه هر فرد در کل شعب یک بانک می‌تواند حداکثر یک دسته چک انفرادی و یک دسته چک اشتراکی صیادی داشته باشد. همچنین جلوگیری از پذیرش چک‌های غیرصیادی در سامانه چکاوک از آبان ماه سال 1397 و به ویژه آغاز به کار سامانه استعلام پیامکی این بانک در مهر ماه سال 1397 که منجر به دسترسی سهل و آسان ذینفع چک در هنگام قبول چک به سوابق اعتباری صادرکننده شده و در عمل به دلیل افزایش هزینه عدم ایفای تعهد برای صادرکننده چک، شاهد تامین وجوه در موعد مقرر و کاهش مخاطرات مبادلات و افزایش اعتبار چک هستیم.به این ترتیب، هم‌راستا با توسعه ابزارها و سامانه‌های پرداخت، ابزار چک همچنان جایگاه و اهمیت خود را در مبادلات حفظ  و با توسعه سامانه چکاوک و صیاد، مخاطرات ناشی از عدم وصول چک کاهش یافته و یکی از اهداف اساسی این سامانه‌ها که افزایش اعتبار چک است، محقق شد. خوشبختانه مجلس و دولت نیز هم راستا با بسترسازی‌های صورت گرفته در بانک مرکزی با ابلاغ قانون «اصلاح قانون صدور چک» مصوب 97.8.13 برای مقوله چک برگشتی اهمیت ویژه‌ای قائل شده و خصوصاً در ماده 5 مکرر تدابیر سخت‌گیرانه و محدودکننده‌ای درنظر گرفته‌اند که قطعاً با توجه به اینکه هم‌اکنون تمهیدات و ترتیبات لازم جهت اجرایی شدن قانون مورد نظر در اسرع وقت، در دستور کار قرار دارد؛ در آینده شاهد کاهش بیشتر چک‌های برگشتی و به تبع آن بهبود هرچه بیشتر کارکرد چک هستیم./مهر


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

حذف صفرها بعد از تک نرخی شدن

با کرونا زندگی کنیم

2 اقدام جدید برای بهبود فضای کسب و کار

قیمت مسکن متری 17 میلیون تومان شد

افزایش 2 برابری بودجه زیرساخت های کوچک مقیاس ها

بورس 25 هزار و 826 واحد افت کرد/شاخص به 960 هزار و 932 واحد رسید

ترافیک جاده‌های شمالی حذف شد/ اتمام تعمیرات آزادراه تهران-شمال

استقرار واحدهای خسارت سیار بیمه آرمان در ایام عیدفطر

خرید اعتباری از فروشگاه‌های ایران‌مال با طرح «آینده‌داران» بانک آینده

بانک سامان املاک مازاد خود را به فروش می‌رساند

قیمت سکه طرح جدید 3 خرداد 99 به 7 میلیون و 600 هزار تومان رسید

108 کارگزار بازار سرمایه آماده فروش سهام عدالت

شکست رکورد تولید گندله در فولاد خراسان

رشد 19.2 درصدی قیمت نیم سکه در اردیبهشت‌ماه

جزئیات قیمت رسمی انواع ارز/کاهش نرخ 33 ارز

آریاساسول به عرضه اولیه رسید

افزایش دوباره تنش‌ها بین چین و آمریکا/قیمت جهانی طلا تقویت شد

رونمایی از تلویزیون های ایرانی، خدمت دیگری از سام الکترونیک

سرمایه‌گذاری 5886 میلیارد تومانی مردم در صندوق سرمایه‌گذاری یکم

30هزار میلیارد برای پروژه‌های زیرساختی تا پایان خرداد تامین شود

دستور روحانی به ایجاد تعادل اطمینان بخش برای مردم در بازار سرمایه

واریز پول حاصل از فروش سهام عدالت در کمترین زمان

ثبت نام 3 میلیون نفر در پذیره‌نویسی ETF

عوارض خروج از کشور در سال 99 ابلاغ شد

آموزش مجازی در صنعت بیمه تقویت خواهد شد

رمز پویا، از طریق سامانه‌های پیشخوان مجازی و کیلید بانک آینده

ساعت 24 امشب؛ پایان پذیره‌نویسی صندوق واسطه‌گری مالی یکم

بورس باز هم نزولی شد

60 لیتر سهمیه بنزین خردادماه امشب شارژ می‌شود

ثبات نسبی دلار

ثبت نام سجام، احراز هویت و دریافت کد بورسی در بانک گردشگری ممکن شد

روند رشد اوراق تسهیلات مسکن ادامه دار است

جزئیات قیمت رسمی انواع ارز

ادامه بازی شاخص بورس در مرز یک میلیون واحدی

قیمت نفت با تقویت تقاضا و افت ذخایر آمریکا رشد کرد

پایان تیرماه سال جاری؛ آخرین فرصت ایفای تعهدات ارزی صادارتی سال 1398

لغو دورکاری کارمندان بانک‌های دولتی

تولید حداکثری و حضور پررنگ در بازارهای داخلی و خارجی در سال جهش تولید

معاملات حقوقی‌ها در گواهی سکه ممنوع شد

سهامداران عدالت ظرف 6 ماه می توانند 20 درصد سهام خود را بفروشند

بانک سپه یک کرسی گروه مدیریت سرمایه گذاری امید را واگذار می کند

بورس به کانال یک میلیون واحد بازگشت

آغاز استرداد مالیات بر ارزش افزوده صادرکنندگان

دورکاری کارکنان پابرجاست

100 جایگاه تک سکوی سوخت در تهران احداث می‌شود

بی توجهی به بازار مسکن خطر بزرگی برای اقتصاد است

قیمت سکه طرح جدید 30 اردیبهشت به 7 میلیون و 380 هزار تومان رسید

زمان برگزاری فاینکس مشخص شد

بیانیه خانه روابط عمومی ایران به مناسبت هفته روابط عمومی

جزئیات قیمت رسمی انواع ارز/نرخ 27 ارز افزایش یافت