مدیرکل نشر بانک مرکزی :

ثبت 11 میلیون تقاضا برای صدور دسته‌چک بانک

ثبت 11 میلیون تقاضا برای صدور دسته‌چک

  بزرگنمایی:


به گزارش اخبار مالی، با گسترش تعداد چک‌های برگشتی و اعلام آمارهای مرتبط با آن از سوی بانک مرکزی، سیاستگذار پولی به این فکر افتاد که اصلاح قانون چک را در دستور کار قرار داده و زمینه‌ای را فراهم آورد که با راه‌اندازی یک سامانه، نظارت دقیق‌تری بر روند صدور چک‌های بانکی و رسیدگی به دعاوی مرتبط با آن صورت گیرد. در واقع، هدف نهایی سامانه‌های طراحی شده از سوی بانک مرکزی از جمله چکاوک و سایر زیرسامانه‌های مرتبط با آن از جمله صیاد و سامانه استعلام پیامکی افزایش اعتبار چک در سطح جامعه، کاهش آمار چک‌های بلامحل و کاهش آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی ناشی از افزایش صدور چک‌های برگشتی بوده است.

پس از راه‌اندازی سامانه چکاوک از خردادماه سال 1394 و رونمایی از طرح ملی صیاد در 28 شهریور ماه سال 1396 و راه‌اندازی موفق آن به همراه اصلاح رویه و روال صدور دسته چک و یکسان‌سازی مولفه‌ها و خصیصه‌های محتوایی و امنیتی چک در شبکه بانکی، آمار حاکی از بهبود فرآیند صدور، پذیرش و پردازش چک و کاهش درصد چک‌های برگشتی است. مسعود رحیمی، مدیر کل ریالی و نشر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ر به سوالات ما پاسخ داد که از نظرتان می گذرد:

سوال: چک بانکی همواره از جمله ابزارهای تبادل مالی در کشور بوده که طرفداران خاصی را داشته است؛ اما متاسفانه به دلیل برخی مشکلاتی که در حوزه کسب و کار طی سال‌های اخیر رخ داده است، طی برهه‌ای از زمان ارزش و اهمیت خود را تا حدودی از دست داد. در شرایط کنونی، اهمیت و جایگاه چک در جامعه به ویژه باتوجه به تحولات بانکداری الکترونیک به چه صورت است؟

- مسعود رحیمی: چک به عنوان یکی از اسناد تجاری، به علت رواج و سهولت مبادله تبدیل به یکی از پرطرفدارترین سندهای تجاری و ابزار معامله در ایران شده است. بر اساس آمارهای رسمی بانک مرکزی، سهم ارزش مبادلات انجام شده با چک از کل تراکنش‌های غیرنقد، همواره افزایشی بوده و با 5.9 واحد درصد افزایش از 22.4 درصـد در سال 1395  به 28.3 درصد در سال 1397 رسـیده و روند مذکور نیز نشـان می‌دهد در کنار توسعه سایر ابزارها و سامانه‌های پرداخت، ابزار چک همچنان به‌ عنوان ابزاری مهم جایگاه خود را در مبادلات حفظ کرده است.

* بانک مرکزی در این زمینه چه اقداماتی را انجام داده و ساماندهی چک هم اکنون در چه مرحله‌ای قرار گرفته است؟

- بانک مرکزی موازی با سیستم‌های موجود در حوزه نظام نوین پرداخت در کشور نظیر «ساتنا»، «پایا» و «شتاب»، با شناسایی نقاط ضعف و کاستی‌های فرآیند اجرایی چک، به‌منظور ارتقاء این ابزار پرداخت غیرنقدی سنتی مهم (به علت مزیت امکان پرداخت وجه معین در تاریخ آتی)؛ سیستم انتقال تصویر چک  (چکاوک) را طراحی کرد. با عملیاتی‌شدن سامانه چکاوک به‌عنوان زیرساخت پردازش نظام‌مند الکترونیکی چک که در خرداد ماه 1394 تکمیل شده است، عملیات پایاپای چک‌های عادی، رمزدار و تضمینی صرفاً از طریق سامانه مزبور انجام می‌شود. در واقع، هدف نهایی سامانه چکاوک و سایر زیرسامانه‌های مرتبط با آن از جمله صیاد و سامانه استعلام پیامکی افزایش اعتبار چک در سطح جامعه، کاهش آمار چک‌های بلامحل، کاهش آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی ناشی از افزایش صدور چک‌های برگشتی بوده است.

* سوال اصلی اینجا است که آیا با اقداماتی که بانک مرکزی انجام داده، آیا به صورت عملیاتی و واقعی، بهبودی در جایگاه چک و روند آمار چک‌های برگشتی حاصل شده است؟

- طبق بررسی‌های صورت‌پذیرفته، تعداد چک‌های برگشتی در سال 1378 بالغ بر 2.63 میلیون برگ بوده که با شیب صعودی، این رقم در سال 1390 به 6.37 میلیون برگ رسیده است و این آمار حاکی از رشد 142 درصدی تعداد چک‌های برگشتی طی دوره مورد بررسی است. همین امر گواه بر ضرورت ایفای نقش بیشتر بانک مرکزی جهت ساماندهی به حوزه پرداخت با چک است. در همین راستا بانک مرکزی با یکسان‌سازی طرح، محتوا و ارتقا مولفه‌های امنیتی چک به منظور افزایش اعتبار آن از طریق ابلاغ شیوه‌نامه اقلام اطلاعاتی و محتوای فنی چک‌ها در بهمن ماه سال 1395 و از سویی دیگر اعتبارسنجی دقیق اهلیت دارنده دسته چک در زمان صدور، براساس قوانین و مقررات و سوابق مندرج در سامانه‌های اطلاعاتی اعتباری (چک برگشتی و تسهیلات و تعهدات) با رونمایی از طرح صیاد در شهریور ماه سال 1396 گام برداشت. همچنین با راه‌اندازی سامانه پیامکی از مهرماه سال 1397، امکان دریافت اطلاعات از سوابق چک برگشتی صادرکننده چک را برای ذینفعان مهیا کرد. در نتیجه این اقدامات نسبت تعداد و مبلغ چک‌های برگشتی در چکاوک از 14.3 و 19.9 درصد در اسفند 1395 به ترتیب به 8.8 و 9.4 درصد در اسفند 1397 رسیده و همچنین سهم چک‌های وصولی در مقایسه با چک‌های برگشتی از کل چک‌های مبادله‌ای با شیب تندی در حال افزایش است.

* مهم‌ترین دلایل بهبود وضعیت چک‌های برگشتی را چه می دانید؟

- بررسی روند نسبت چک‌های برگشتی در چکاوک نشان می‌دهد؛ استقرار تدریجی سامانه صیاد در شعب بانک‌ها کاهش تعداد و مبلغ چک‌های برگشتی را به صورت محسوس به دنبال داشته است. لذا می‌توان به اهم اقدامات اخیر بانک مرکزی که در کاهش نسبت چک‌های برگشتی مؤثر بوده‌اند، اشاره کرد که بر این اساس، اعتبارسنجی دقیق صادرکننده دسته چک از طریق صیاد و عدم پذیرش درخواست‌های دارای سوابق اعتباری سوء است؛ به این معنا که بر اساس اطلاعات اخذ شده در سال 1397 بیش از 11 میلیون درخواست صدور دسته چک در این سامانه ثبت شده که از این میان 5.2 درصد آن تائید نشده است. در عین حال، عدم ارائه دسته‌چک به حساب‌های مختلف فرد در یک بانک نیز از جمله دیگر مواردی است که باید به آن توجه کرد؛ چراکه هر فرد در کل شعب یک بانک می‌تواند حداکثر یک دسته چک انفرادی و یک دسته چک اشتراکی صیادی داشته باشد. همچنین جلوگیری از پذیرش چک‌های غیرصیادی در سامانه چکاوک از آبان ماه سال 1397 و به ویژه آغاز به کار سامانه استعلام پیامکی این بانک در مهر ماه سال 1397 که منجر به دسترسی سهل و آسان ذینفع چک در هنگام قبول چک به سوابق اعتباری صادرکننده شده و در عمل به دلیل افزایش هزینه عدم ایفای تعهد برای صادرکننده چک، شاهد تامین وجوه در موعد مقرر و کاهش مخاطرات مبادلات و افزایش اعتبار چک هستیم.به این ترتیب، هم‌راستا با توسعه ابزارها و سامانه‌های پرداخت، ابزار چک همچنان جایگاه و اهمیت خود را در مبادلات حفظ  و با توسعه سامانه چکاوک و صیاد، مخاطرات ناشی از عدم وصول چک کاهش یافته و یکی از اهداف اساسی این سامانه‌ها که افزایش اعتبار چک است، محقق شد. خوشبختانه مجلس و دولت نیز هم راستا با بسترسازی‌های صورت گرفته در بانک مرکزی با ابلاغ قانون «اصلاح قانون صدور چک» مصوب 97.8.13 برای مقوله چک برگشتی اهمیت ویژه‌ای قائل شده و خصوصاً در ماده 5 مکرر تدابیر سخت‌گیرانه و محدودکننده‌ای درنظر گرفته‌اند که قطعاً با توجه به اینکه هم‌اکنون تمهیدات و ترتیبات لازم جهت اجرایی شدن قانون مورد نظر در اسرع وقت، در دستور کار قرار دارد؛ در آینده شاهد کاهش بیشتر چک‌های برگشتی و به تبع آن بهبود هرچه بیشتر کارکرد چک هستیم./مهر


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

باجه‌های پستی امروز برای تحویل کارت سوخت باز است

رشد 17 درصدی صادرات پتروشیمی از پارس جنوبی

نمایشگاه کیش اینوکس با حضور 300 شرکت داخلی و خارجی برپا می شود

چین ارز دیجیتال خود را عرضه می‌کند

بیمه سینا افزایش سرمایه می دهد

گسترش همکاری بیمه آسیا و بانک تجارت

قیمت سکه امروز 22 آبان 98 به 4 میلیون و 25 هزار تومان رسید

معاملات 1700 میلیاردی در بازار سرمایه

فروش30 هزار میلیارد ریال گواهی سپرده در بانک ملت

نسخه همراه بانک سینا به روز شد

قیمت برق ماینرها مشخص شد

حمایت بانک ملی از مشاغل خانگی و خوداشتغالی

تایید طرح گام در شورای پول و اعتبار

انتشار نسخه جدید سامانه همراه بانک کارآفرین برایios

فرصت 2 ماهه وکلا برای نصب کارتخوان

قطار گردشگری کویر راه‌اندازی شد

افزایش زمان بازگشت ارز حاصل از صادرات فرش دستباف

افزایش روند نرخ دلار در بازارهای جهانی

600هزار میلیارد تومان، برآورد قاچاق کالا در کشور

ریزش شدید بورس های آسیایی

قیمت وام مسکن افزایش یافت

تداوم روند کاهشی قیمت نفت

صندوق اجاره ای شعبه شهران بانک دی افتتاح شد

اعطای تسهیلات بانک شهر به اساتید دانشگاه های کشور

قیمت سبد نفتی اوپک 62 دلاری شد

تجارت آزاد ایران و سوریه در 88 قلم کالا دوباره برقرار شد

قیمت سکه طرح جدید 21 آبان 98 به 3 میلیون و 995 هزارتومان رسید

عقب‌گرد دلار در برابر پوند

به‌روز رسانی سامانه‌های خدماتی بانک پاسارگاد

کدام سهم‌ها بیشترین معامله را در بورس دارند؟

«گام» در شورای پول و اعتبار

40درصد پزشکان از قانون تمکین کردند

افزایش 23 درصدی نرخ اجاره بها در تابستان 98

نقش مجامع فصلی بر کدال بورس و افزایش قیمت سهام

کارشناسی خسارت اتومبیل در بیمه ایران دیجیتالی شد

بیمه سامان شعبه جدید افتتاح کرد

افتتاح دو کارخانه فولادی در گل گهر توسط رییس جمهور

اولین تامین مالی از بازار سرمایه برای توسعه فرودگاهی انجام شد

تولیدPolymeric MDIبا کیفیت جهانی در پتروشیمی کارون

گزارش فیش‌های حقوقی به دولت رفت

پیش بینی وضعیت بازار مسکن تا پایان امسال

اطلاعیه بانک مرکزی در مورد تأمین ارز در 5 ماهه اول سال 1397

طلا به خریداران روی خوش نشان داد

اجرای طرح جامع امور مالیاتی در اولویت قرار گیرد

روش جدید کلاهبرداری از طریق حساب بانکی شما!

باید زمینه صادرات و وام بانکی برای سرمایه‌گذاران تسهیل شود

صدور دستور تشکیل ستاد رسیدگی به زلزله زدگان آذربایجان شرقی

کشف 2 کیلوگرم هروئین داخل بسته های شکلات

افت شاخص بورس

تامین منصفانه برق دستگاه‌های استخراج رمزارزها