آخرین مطالب

موسی احمدی

ابعاد زیست‌بوم نظام مالی در صنعت نفت دیدگاه

ابعاد زیست‌بوم نظام مالی در صنعت نفت

  بزرگنمایی:

به گزارش اخبار مالی، تأمین مالی طرح‌های صنعت نفت و گاز در شرایط اعمال تحریم‌ها و زمینه‌سازی استفاده از ظرفیت‌های داخلی در آن نیازمند افزایش توان مالی کشور در اجرای پروژه‌های نفت و گاز می‌باشد که به نظر می‌رسد لازم است با علاوه بر استفاده از ظرفیت های ابزارهای نوین مالی همانند (اوراق مشارکت، اجاره، مرابحه، سفارش ساخت، اسناد خزانه اسلامی، صندوق های سرمایه گذاری و ...) از سایر ابزارهای نوین تأمین مالی نیز استفاده شود.
  
همواره یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های فعالان اقتصادی از جمله بنگاه‌های اقتصادی، پروژه‌ها، شرکت‌ها و حتی دولت‌ها بهره‌گیری از سازوکارهای تأمین مالی از محل بدهی از طریق بازارهای مالی داخلی و خارجی از جمله بازارهای پول و سرمایه بوده و از آن به عنوان دغدغه کلاسیک بنگاه‌ها نام برده می‌شود. از همین‌روست که اقتصادهای جهانی نیز تمام تلاش خود را در تکمیل اجزای زیست‌بوم تأمین مالی به منظور دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی معطوف نموده‌اند. با نگاهی به سیر تکاملی بازارهای مختلف شاهد شکل‌گیری انواع نهادهای مالی، ابزارها و راهکارهای تأمین مالی، نهادهای مالی تخصصی از جمله بورس‌ها، شرکت‌های تأمین سرمایه، موسسات رتبه‌بندی، لیزینگ، بیمه و مشاوره مالی به منظور تکمیل چرخه تأمین مالی بوده‌ایم. نتیجه این اقدامات جریان منابع مالی در بازارهای مختلف جهان و تأمین مالی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در جهت ارزش‌افزایی بوده‌ایم.
ایران کشوری با ظرفیت بالای اقتصادی عمدتاً در زمینه منابع زیرزمینی از جمله نفت و گاز و البته بخش گردشگری است. نکته مهمی که در این بخش وجود دارد و در اسناد بالادستی هم بر آن هم تأکید شده این است که باید از خام‌فروشی فاصله گرفت و با توجه به مفاد سیاست‌های اقتصاد مقاومتی نیز لازم است با سرمایه‌گذاری در صنایع پایین‌دستی پتروشیمی و پالایشی و توسعه این بخش‌ها تا حدود زیادی از خام‌فروشی جلوگیری کرد. با توجه به این‌ مهم و از سوی دیگر با توجه به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و شرایط اقتصاد سیاسی در زمینه فروش نفت خام و بهره‌گیری از منابع مالی بیرونی، بر اهمیت این مهم افزوده شده و توسعه نظام مالی در صنعت نفت را اجتناب‌ناپذیر کرده است.
آمارها حاکی از آن است که 790 هزار میلیارد ریال تامین مالی در سال 1397 در اقتصاد ایران انجام گرفته است که شامل 9 درصد در بازار سرمایه در مقابل 86 درصد در نظام بانکی بوده است. این در حالی است که انتشار انواع اوراق اسلامی برای تامین مالی به میزان 940 هزار میلیارد ریال در بودجه 1398 تعیین شده است که می‌تواند سهم بازار سرمایه را در تامین مالی ارتقا دهد.
گزارش آبان ماه 1398 معاونت بازار بورس اوراق بهادار حاکی از آن است که در مجموع جمع کل تأمین مالی انجام شده مشتمل بر افزایش سرمایه (بجز تجدید ارزیابی)، عرضه اولیه سهام، انتشار اوراق بدهی و انتشار اوراق اختیار فروش تبعی از سال 1394 تا 1397 به ترتیب حدود 253، 210، 154و 272 هزار میلیار ریال بوده است. این میزان تا آبان ماه 1398 به میزان 150 هزار میلیار ریال بوده است که به ترتیب سهم افزایش سرمایه (بجز تجدید ارزیابی 77%)، عرضه اولیه سهام 14%، انتشار اوراق بدهی 5% و انتشار اوراق اختیار فروش تبعی 4% بوده است. انتشار اوراق بدهی از سال 1394 تا 1397 به ترتیب حدود 59، 32، 16، 30 هزار میلیارد ریال بوده و و بنابر آمارهای شرکت مدیریت دارایی مرکزی این میزان تا نیمه آذر ماه 1398 به بیش از 111 هزار میلیارد ریال بالغ شده است. از سوی دیگر در حدود یک سوم ارزش بازار سرمایه مربوط به شرکت‌های حاضر در گروه محصولات شیمیایی و فرآورده‌های نفتی، کک و سوخت هسته‌ای تشکیل می‌دهند که به نوبه خود قابل توجه می‌باشد.  
تأمین مالی طرح‌های صنعت نفت و گاز در شرایط اعمال تحریم‌ها و زمینه‌سازی استفاده از ظرفیت‌های داخلی در آن نیازمند افزایش توان مالی کشور در اجرای پروژه‌های نفت و گاز می‌باشد که به نظر می‌رسد لازم است با علاوه بر استفاده از ظرفیت های ابزارهای نوین مالی همانند (اوراق مشارکت، اجاره، مرابحه، سفارش ساخت، اسناد خزانه اسلامی، صندوق های سرمایه گذاری و ...) از سایر ابزارهای نوین تأمین مالی نیز استفاده شود. به نظر می‌رسد با توجه به تغییرات در پارامترهای اقتصاد کلان و عدم‌اطمینان‌های موجود در شرایط اقتصادی کشور می‌توان در ابتدای مسیر، استراتژی تأمین مالی شرکت‌ها و پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی، پالایش و پخش وصنایع پایین‌دستی با افق کوتاه و میان‌مدت و دارای جریانات نقدی مطمئن را مدنظر قرار داد. به عبارت دیگر آن بخش از پروژه‌های این صنعت که بصورت خودگردان بوده و با توجه به وجود زیرساخت‌های مورد نیاز برای درآمدزایی و ارائه محصولات و خدماتی که عمدتاً دارای مشتریان نهایی و در نتیجه دارای توانایی ایجاد جریانات نقدی آتی می‌باشد می‌تواند مورد توجه ویژه قرار گیرد. این گروه از پروژه‌ها با توجه به توان درآمدزایی و ایجاد جریانات نقد می‌توانند به اتکای توثیق پروژه و مبتنی بر رتبه اعتباری پروژه و بانیان آن در کنار تضامین موجود، ‌زمینه‌ای را برای تأمین مالی با ریسک پایین‌تر فراهم آورند.
صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه که تجربه بهره‌گیری از آن‌ها در بازار سرمایه (البته در پروژه نیروگاهی) وجود دارد،‌ در صورت اصلاح مشکلات موجود و برطرف‌نمودن دست‌اندازهای مقرراتی آن می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای مهم در تأمین مالی پروژه‌های صنعت نفت به شمار بیاید. تصویب قانون مشارکت عمومی خصوصی در مجلس شورای اسلامی نیز که در آن به استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه من جمله انواع ابزارهای تأمین مالی، نهادهای تأمین سرمایه، صندوق سرمایه‌گذاری و موسسات رتبه‌بندی اعتباری در مسیر تأمین مالی پروژه تأکید شده است می‌تواند اجزای زیست بوم تأمین مالی در مشارکت عمومی خصوصی و تأمین مالی پروژه‌محور را تکمیل و موجبات تسریع و تسهیل فرایند آن را فراهم آورد. البته موشکافی و توجیه‌پذیری مالی پروژه‌ها در این مسیر از اهمیت بسزایی برخوردار است.
میزان اشتغال‌زایی از طریق درآمدزایی سریع‌الوصول در برخی از پروژه‌های صنعت نفت نیز از جمله مهم‌ترین مواردی است که با توجه به تأکیداتی که در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و واگذاری پروژه‌های عمومی به بخش خصوصی مورد تأکید بوده می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. بصورتی که میزان اشتغالی که از حجم سرمایه‌گذاری در صنعت نفت حاصل می‌شود قابل مقایسه با بسیاری از بخش‌های دیگر نمی‌باشد.
با توجه به وضعیتی که در خصوص محدودیت در صادرات نفت خام صورت پذیرفته است توجه ویژه‌ای بر صنعت پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی معطوف شده که بر اهمیت تأمین مالی این صنعت افزوده است. یکی از مهم‌ترین موانع موجود بر سر راه کاهش خام‌فروشی، فقر بخش‌های پالایشی و پتروشیمی در کشور است. هر چند در سال‌های اخیر شاهد نقش‌آفرینی بانک‌ها و بعضاً بازار سرمایه در این بخش بوده‌ایم و به مدد افزایش نرخ ارز شاهد افزایش سود حاصل از صادرات آن‌ها بوده‌ایم اما همچنان راهی طولانی در این مسیر در پیش‌روی داریم.
در این میان لازم است بجای تمرکز صرف بر متقاضی منابع مالی، بر ایجاد راهکارها و ابزارهای تأمین مالی برای صنایع مختلف و متناسب با نیازهای این صنایع متمرکز شویم. استفاده از ابزارهای تأمین مالی از جمله صکوک استصناع (سفارش ساخت) نیز در بازار سرمایه در سال‌های اخیر از جمله تجربیات ذی‌قیمتی بوده است که می‌تواند در مسیر تأمین مالی مورد استفاده قرار گیرد. البته ابزارهای دیگری نیز در بازار سرمایه طراحی شده که فراگیری آن نیازمند فرهنگسازی بوده و لازم است ابزار جدیدی نیز مبتنی بر نیاز صنعت نفت و گاز و تجربیات جهانی صورت پذیرد.
ماهیت بلندمدت و پرریسک پروژه‌های صنعت نفت موضوع بهره‌گیری از خدمات بیمه‌ای خصوصاً بیمه اتکایی و هم‌چنین بورس‌های کالایی، انرژی و موضوع راه‌اندازی بورس نفت و ارز از جمله مسائلی است که مورد توجه بوده است. البته راه‌اندازی صندوق و اوراق ارزی با توجه به تداخلات احتمالی در بازار ارز با موفقیت زیادی همراه نبوده است.

عضو کمیته علمی و دبیر اجرایی بازار سرمایه کنفرانس توسعه نظام مالی در صنعت نفت
منبع- مجله شماره 19 اخبار مالی


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

خریداران کدام ارز سود کردند؟

تغییرات هفته اخیر بازار سکه و طلا

1000 میلیارد تومان خسارت به کشاورزان سه استان سیل‌زده وارد شد

ارزش روبل روس پایین آمد

بورس در یک قدمی رکوردشکنی

وام 160 میلیونی مسکن یکم چه زمانی افزایش می‌یابد؟

ایران از شکل‌گیری ابرتورم نجات یافت

بازار سرمایه سبزپوش بسته شد

قیمت سکه طرح جدید 25 دی 98 به 4 میلیون و 900 هزار تومان رسید

60 درصد مالکیت فولاد اکسین از آن فولاد خوزستان شد

معافیت‌های کالایی و خدماتی قانون مالیات بر ارزش افزوده مشخص شد

تداوم قطعی آب در برخی روستاهای سیل‌زده

خسارت 613 میلیارد تومانی سیلاب به بخش کشاورزی سیستان و بلوچستان

افتتاح شعبه بیمه رازی در مجموعه ایران مال

جزئیات دپوی 70 میلیون دلار کالا

عیدی و پاداش بازنشستگان به موقع پرداخت می شود

پرداخت 829 هزار میلیارد ریال تسهیلات عقود اسلامی در بانک ملی

ادامه افزایش قیمت‌ها در بورس

پایین‌ترین قیمت 2 هفته‌ای طلا رقم خورد

نفت خام سبک ایران روانه بورس انرژی شد

دلار در آستانه ورود به کانال 12 هزار تومانی

قیمت سکه طرح جدید 24 دی 98 به 4 میلیون و 785 هزار تومان رسید

حکم پرونده سکه ثامن صادر شد ولی قطعی نشده

اختصاص 50 میلیارد ریال به سیل‌زدگان توسط همراه اول

قیمت سکه طرح جدید 23 دی 98 به 4 میلیون و 805 هزار تومان رسید

خط کسب و کار قرض الحسنه در بانک سینا اجرایی می شود

حمایت از تولید داخلی از اهداف استراتژیک بانک سینا است

مشوق‌های صادراتی چین برای مصر

مصرف 30 میلیون مترمکعب آب بصورت غیرمجاز در تهران

مراسم اختتامیه تعالی سازمانی در بانک دی برگزار شد

پرداخت بیش از ١٠ هزار فقره وام مسکن بانک صادرات

بهره‌برداری از 2 میلیارد دلار طرح پتروشیمی

راهکارهای بانک‌پاسارگاد جهت رفع مشکل همراه بانک در iOS

ثبت بیشترین مبلغ تراکنش های خودپرداز توسط بانک ملی

ادعای پرداخت سبد معیشتی به 60 میلیون نفر ابهام دارد

کدام سهام‌داران سود بیشتری کردند؟

تورم زندگی کارگران 60درصد شد

تاکید بر ضرورت برنامه‌سازی در حوزه سواد مالی

نرخ رسمی یورو افزایش و پوند کاهش یافت

تداوم روند کاهشی قیمت دلار

امکان استفاده از پیامک و اپلیکیشن برای دریافت رمز دوم پویا در بانک گردشگری

قاچاق بیش از 2.1 میلیارد دلاری لوازم خانگی در کشور

خسارت بیمه‌ای اعتراضات آبان اعلام شد

فناوری‌های پیشرفته باید به کل زنجیره فولاد تعمیم پیدا کند

خسارت حداکثر 150 میلیون دلاری هواپیمای اوکراینی

رشد سهام آسیایی با نزدیک شدن به امضای توافق تجاری

کارگاه آموزشی مدیریت انرژی فجر برگزار شد

مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق بازرگانی ایران منحل شد

بانک اقتصادنوین طرح "ارزینو" را راهی بازار مالی کرد

طرح ویژه بخشودگی جرایم در بانک پارسیان